Uitdagingen in de zorg van morgen: Aan Tafel over de rol van de werkomgeving.
Wat gebeurt er als je managers, projectleiders, beleidsmedewerkers en veranderaars uit ziekenhuizen en GGZ-instellingen samenbrengt aan één tafel? Voeg daar een flinke dosis praktijkervaring, een vleugje innovatie, een prachtig viergangendiner van Casa Emmare en een bijzondere setting aan toe, en je krijgt een avond die nog lang blijft nazinderen.
Samen met IPMC4u organiseerde YNNO een rondetafelsessie waarin één centrale vraag boven de tafel hing: Hoe draagt de werkomgeving bij aan de uitdagingen in de zorg van morgen?
Het nieuwe kantoor van IPMC4u was voor één avond omgetoverd tot een sfeervol live cooking restaurant. Terwijl de gerechten ter plekke werden bereid, ontstonden er gesprekken die minstens zo smaakvol waren als het diner zelf.
Een foto zegt soms meer dan duizend beleidsstukken
De avond begon niet met een presentatie, maar met een voorstelronde middels de zogenaamde briefing cards. Iedere deelnemer koos een afbeelding die volgens hem of haar het beste antwoord gaf op de vraag: wat zijn de grootste actuele vraagstukken in de werk- en zorgomgeving waar je momenteel mee te maken hebt?
Een ogenschijnlijk eenvoudige opdracht, maar al snel bleek hoeveel verhalen er achter de gekozen beelden schuilgingen. De foto’s werden naast de namen van de deelnemers op een bord gehangen en vormden het startpunt van een open gesprek.
Van grote ziekenhuisorganisaties tot kleinere zorginstellingen: iedereen herkent uitdagingen, maar niemand beleeft ze precies hetzelfde. Juist die diversiteit maakte de discussie zo waardevol. Onder begeleiding van Frederik van YNNO ontstond direct energie, herkenning én nieuwsgierigheid naar elkaars perspectieven.
"Mijn vaste werkplek was de teamkamer naast het koffiezetapparaat. De hele dag hoorde je ‘brrr, brrr, piep, piep’. Dat vond ik prima; ik hoefde geen betere werkplek te hebben dan mijn collega’s."
Carlien Meijs van het OLVG
Van onderbuik naar onderbouwing
Tijdens de introductie van YNNO benadrukte Patrick een thema dat de hele avond als een rode draad terug zou komen: data. Volgens hem wordt er in de zorg nog te vaak gestuurd op ervaring, gevoel en aannames, terwijl er enorme kansen liggen om beslissingen beter te onderbouwen. Niet omdat intuïtie geen waarde heeft, maar omdat feiten gesprekken krachtiger maken. Zeker in een sector waarin ruimte schaars is, middelen onder druk staan en keuzes grote gevolgen hebben.
Ook IPMC4u deelde haar visie. Vanuit jarenlange ervaring in zorg, onderwijs en overheid zien Nerish Frencken en Alex de Groot dagelijks hoe vastgoed, facilitaire vraagstukken en organisatieontwikkeling onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. En in al die vraagstukken staat uiteindelijk één factor centraal: de mens.
De zorg staat voor keuzes die lef vragen
Dat de uitdagingen groot zijn, hoefde je niemand aan tafel uit te leggen. Financiële druk, verduurzamingsopgaven, personeelstekorten, vergrijzing en een steeds krapper wordende markt van leveranciers en aannemers vormen samen een complex speelveld. Toch ging het gesprek opvallend weinig over problemen en juíst over mogelijkheden.
Een deelnemer vertelde hoe een belangrijke doorbraak binnen haar organisatie uiteindelijk zeventien jaar had gekost. Een ander deelde hoe zijn organisatie bewust afscheid heeft genomen van zzp’ers om een fundamentele verandering in gang te zetten.
De rode draad? Verandering vraagt lef. Lef om keuzes te maken, lef om bestaande patronen los te laten en vooral lef om verder te kijken dan de oplossing van vandaag. “Innovatie is key”, klonk het vanuit meerdere hoeken van de tafel. Maar innovatie begint niet met technologie, het begint met anders durven denken. En gewoon doen!
Het verhaal van 400 vierkante meter die alles veranderde
Een van de meest inspirerende praktijkvoorbeelden kwam van Carlien Meijs van het OLVG. Toen een grote binnenstedelijke locatie van 7.000 vierkante meter verdween en zorgactiviteiten verhuisden naar locaties buiten het centrum, ontstond de wens om tóch aanwezig te blijven in hartje Amsterdam.
De oplossing? Een compacte locatie van slechts 400 vierkante meter aan de Spuistraat. Samen met IPMC4u werd gezocht naar een slimme inrichting waarin zeven poli’s én een prikpost ruimte konden delen. Dat vroeg om anders denken, samenwerken en het loslaten van oude gewoontes.
Carlien gaf daarin zelf het goede voorbeeld. Ze werkte dagelijks met haar laptop in de teamkamer bij het koffiezetapparaat, omdat ze het niet passend vond om zelf een betere werkplek te hebben dan haar medewerkers. Daarmee liet ze zien dat de nieuwe manier van werken voor iedereen gold.
De weerstand was er zeker, maar tien jaar later is de multifunctionele locatie niet meer weg te denken. De belangrijkste les volgens Carlien: “Mensen hoeven niet direct enthousiast te zijn over verandering, zolang ze zich maar gehoord voelen in het proces.” En de ruimtelijke beperkingen hebben zeker geholpen omdat dat een duidelijk kader vormde.
Data als katalysator voor beweging
Het verhaal van Carlien kreeg nog een extra dimensie toen ze vertelde over het gebruik van bezettingssensoren. Dankzij deze data kon objectief worden aangetoond hoe ruimtes daadwerkelijk werden gebruikt. Bijvoorbeeld dat bepaalde afdelingen slechts een fractie van hun beschikbare ruimte benutten.
Daardoor veranderde het gesprek fundamenteel: geen discussies meer op basis van gevoel, geen welles-nietes, maar een gesprek op basis van feiten. Aan tafel ontstond brede consensus: data helpt niet alleen bij betere beslissingen, maar maakt verandering makkelijker bespreekbaar.
Werkplekdeling: niet óf, maar hóé
Bij het thema slim ruimtegebruik stond één stelling centraal: werkplekken (spreekruimten, behandelruimten en kantoorwerkplekken) delen is geen keuze meer, maar een harde randvoorwaarde om vierkante meters efficiënt te benutten.
De discussie liet zien dat de vraag niet zozeer gaat over het delen van werkplekken, maar over de manier waarop je dit organiseert. Met goede afspraken, slimme reserveringssystemen, heldere doelen en voldoende aandacht voor gebruikers ontstaat draagvlak.
Ook kwam een belangrijk inzicht naar voren: formele leiders zijn belangrijk, maar informele leiders vaak nog belangrijker. En juist jongere zorgprofessionals blijken verrassend open te staan voor nieuwe manieren van werken.
AI wacht niet op toestemming
Tijdens het tweede thema verschoof de aandacht naar technologie. De stelling dat AI binnen drie jaar een groot deel van planning en logistiek in ziekenhuizen zal overnemen, werd door veel deelnemers gezien als een kwestie van wanneer, niet van óf. Vergelijkingen met smartphones, teleconsulten en zelfrijdende auto’s vlogen over tafel.
De conclusie was helder: AI gaat processen versnellen, ondersteunen en slimmer maken. Niet per se om mensen te vervangen, maar om schaarse capaciteit beter te benutten.
Herstel begint niet alleen bij de behandeling
Een van de meest interessante gesprekken ontstond rondom de vraag of de fysieke omgeving net zo bepalend is voor herstel als de medische behandeling zelf. De meningen verschilden, maar vrijwel iedereen erkende dat beleving een grotere rol speelt dan vaak wordt gedacht.
Patiënten herinneren zich niet alleen de behandeling. Ze herinneren zich vooral hoe ze zich voelden tijdens hun verblijf: de sfeer, de ruimte, maar bovenal het contact met de mensen. Een vriendelijk gesprek, een luisterend oor of een zorgverlener die oprechte aandacht toont kan net zoveel impact hebben als de omgeving zelf. Investeren in een prettige omgeving én in menselijk contact is daarom geen luxe, maar een wezenlijk onderdeel van kwaliteit van zorg.
Welke taart bakken we morgen?
Aan het einde van de avond volgde misschien wel de belangrijkste vraag: wat ga je morgen anders doen? De antwoorden waren veelzeggend: meer sturen op data, creatiever denken over ruimte, expertise van buiten de zorg benutten, anders gesprekken voeren en het gesprek blijven aangaan. Maar misschien was de mooiste conclusie wel dat niemand met een kant-en-klare oplossing naar huis ging. Wel met nieuwe ideeën, nieuwe contacten en nieuwe perspectieven.
En soms is dat precies het ingrediënt dat nodig is om de volgende stap te zetten. Want de toekomst van de zorg wordt niet gebouwd door af te wachten. Die ontstaat aan tafels zoals deze. Waar mensen durven te luisteren, durven te delen en vooral: durven te vernieuwen.
Andere blogs
Elke maand nieuwe inzichten, gewoon in je inbox.
Elke maand delen we wat we leren in het veld: hoe organisaties werken aan betere samenwerking, meer draagvlak, slimme technologie en duurzame werkplekken. Compact, inspirerend en direct toepasbaar in jouw praktijk.