AI: van onzekerheid naar nieuwsgierigheid

Een YNNO framework

Rik en Kosja ontwikkelden een framework dat organisaties helpt om hun volwassenheid rond AI te begrijpen én te vergroten. “We merken dat veel organisaties zoekende zijn,” vertelt Rik. “Hoe benutten we de kansen van AI zonder te blijven hangen in de risico’s? En hoe zorgen we dat AI niet iets is wat we doen omdat het moet, maar omdat het past bij onze strategie, onze waarden en onze mensen?”

Het framework maakt duidelijk welke thema’s essentieel zijn voor een succesvolle inzet van AI: visie, methode en kaders. Het helpt organisaties onderzoeken hoe ze over AI denken, hoe ermee wordt gewerkt en of de juiste randvoorwaarden aanwezig zijn. Om dat tastbaar te maken, bouwden Rik en Kosja een website waarop deelnemers hun eigen positie konden verkennen – heel toepasselijk met behulp van AI, zonder programmeur. “Dat was juist de lol ervan,” vertelt Kosja. “We wilden laten zien dat AI niet iets is om over te praten, maar om mee te dóen. En dat iedereen ermee kan experimenteren.”

Van framework naar gesprek

Tijdens de sessie vulden deelnemers live een korte vragenlijst in, gekoppeld aan het framework. Hun antwoorden vormden direct een visueel ‘spinnenweb’: een overzicht van hoe hun organisatie ervoor staat op visie, methode en kaders. Zo werd het framework meteen concreet én het startpunt van een levendig gesprek over verschillen, herkenning en ambities.

“Je zag meteen waar de verschillen zaten,” zegt Rik. “Sommige organisaties scoren hoog op methode, bijvoorbeeld door veel te experimenteren, maar laag op ethische kaders of strategie. Andere juist andersom. Dat leverde echt interessante reflecties op.” Kosja vult aan: “Het mooie was dat mensen hun eigen onzekerheid herkenden, maar ook zagen: daar zit juist onze kans.”

Blijf in beweging

De sessie liet zien dat AI niet alleen een technologisch vraagstuk is, maar vooral een organisatorisch en menselijk vraagstuk. De gezamenlijke visual van alle ingevulde vragenlijsten liet een bont beeld zien: van voorlopers tot voorzichtige verkenners. “En dat is prima,” besluit Rik. Kosja: “Het mooie was dat de conversatie daarna echt op gang kwam. De deelnemers gingen met elkaar in gesprek: hoe pak ik iets aan, wat lukt wel en wat niet?”

Zo ontstond een open uitwisseling van ervaringen. Hoe hoger de score, hoe beter een organisatie ontwikkeld is op dat onderdeel. “De kracht zit in het zichtbaar maken van die verschillen,” vertelt Rik. “Zo kun je gericht het gesprek voeren over wat al goed gaat en waar je verder in wilt groeien. Zeker bij AI, waar de ontwikkeling razendsnel gaat.”

De volgende stap: blijven ontdekken

De sessie werd goed ontvangen door de deelnemers – medewerkers van onder meer banken, gemeenten en energiebedrijven. Het framework hielp niet alleen om inzicht te krijgen in waar organisaties sterk staan en waar nog stappen te zetten zijn, maar ook om het gesprek te voeren over wat er morgen al anders kan. Door de uitwisseling van ervaringen en ‘learned lessons’ ontstonden nieuwe perspectieven. “De scores laten zien wat je als organisatie morgen kunt oppakken,” legt Rik uit. “Misschien experimenteer je al veel, maar ontbreekt een duidelijke richting. Of misschien ligt de focus vooral op risico’s, terwijl er juist een methode te bedenken is waarin bepaalde dingen wél kunnen.”

Tegelijkertijd werd duidelijk dat nieuwsgierigheid en experimenteren minstens zo belangrijk zijn. Door samen te reflecteren en kleine, concrete stappen te zetten, ontstaat beweging én inzicht – en blijkt AI vooral een kans om nieuwe mogelijkheden te ontdekken, uit te proberen en te benutten.